Рөстәм Миңнеханов һәм Илсур Метшин «Ярдәм» инклюзия үзәген ачтылар

Бүген Казанда сәламәтлек мөмкинлекләре чикләнгән кешеләр өчен «Ярдәм» инклюзия үзәге ишекләрен ачты – бу Россиядә әлеге юнәлештәге бердәнбер кабатланмас комплекс булып санала. Өч катлы, мәйданы 3,8 мең квадрат метр булган бина көненә якынча 230 кешене кабул итә ала. Монда күзләре күрмәүчеләр һәм терәк-хәрәкәт аппараты бозылган кешеләр өчен бушлай хезмәтләр тәкъдим ителә. Тантаналы чарада Татарстан рәисе Рөстәм Миңнеханов, Казан мэры Илсур Метшин һәм «Ярдәм» мәчете имам-хатыйбы Илдар Баязитов катнашты.

Татарстан рәисе үз чыгышында ярдәмгә мохтаҗ кешеләр өчен бу үзәкнең никадәр кирәк һәм әһәмиятле булуын ассызыклап үтте. Ул бинаны төзүдә катнашкан һәркемгә рәхмәт белдерде. Комплексны төзү фикерен беренче булып Илсур Метшин тәкъдим иткән иде. Республика рәисе үзәкне ачуга зур өлеш керткән Татарстан, Мәскәү һәм Төркия белгечләренә аерым рәхмәтен җиткерде. Рөстәм Миңнеханов сәламәтлек мөмкинлекләре чикләнгән кешеләрнең мәшәкатьләрен җиңеләйтергә булышучы «Ярдәм – Помощь» хәйрия фондының эшен дә югары бәяләде.

Аның сүзләренчә, бүген Татарстанда республика һәм федераль программалар кысаларында зур эшләр башкарыла. Инклюзия үзәге янындагы яңа бульвар тулысынча тәртипкә китерелгән инде, шулай ук янәшәдәге 14 йортның фасадларын төзекләндерү төгәлләнеп килә. Республика рәисе фикеренчә, мондый зур эшләр әлеге бистә тирәлеген тулысынча яңарта.

«Ярдәм» мәчете имам-хатыйбы Илдар Баязитов әлеге инклюзия үзәген ачу республикада социаль хезмәт күрсәтү өлкәсендә бөтенләй яңа чор башлап җибәрә, дип ассызыклады. «Мондый объектларны төзү аркасында янәшәдәге бистәләр генә түгел, ә бөтен район тулысынча үсеш ала», – диде ул.

Тантаналы чарадан соң Рөстәм Миңнеханов инклюзия үзәгендә тудырылган шартлар белән танышты. Бина эчендәге бөтен киңлекнең проекты башта ук хәрәкәтләнүе чикләнгән кешеләрнең ихтыяҗларын исәпкә алып әзерләнгән булган: машина кую урыныннан һәм керү юлыннан алып, чишенү-юыну бүлмәләренә һәм бассейнга кадәр махсус җайланмалар каралган.

Үзәкнең иң зур үзенчәлеге – 25 метр озынлыктагы дүрт юллы бассейн. Дәүләт таләпләренә туры китереп эшләнгән әлеге бассейнның тирәнлеге 1,2 метрдан 1,8 метрга кадәр үзгәрә. Моннан тыш, ул коляскалы кешеләр өчен махсус күтәргечләр һәм төшү юллары белән җиһазландырылган. Биредә берьюлы 20гә якын кеше шөгыльләнә ала. Шулай ук үзәктә гидро- һәм аэромассаж ванналары, су асты душы, Шарко душы һәм төсләр белән дәвалау (хромотерапия) хезмәтләре тәкъдим ителә.

Бинаның икенче һәм өченче катларында аппарат ярдәмендә массаж ясау, тернәкләндерү, сәнгать аша дәвалау (арт терапиясе) һәм көндәлек тормышка җайлаштыру (эрготерапия) кабинетлары, дәвалау физкультурасы һәм тренажер заллары, шулай ук виртуаль күнегүләр мәйданчыгы урнашкан. Бу урыннарда аяк-кулларның хәрәкәтләнү сәләтен торгызу өчен заманча ысуллар кулланыла. Үзәккә килүчеләр өчен тифлоаңлатмалар булган кинозал һәм сукырлар яки күрүләре начар булган кешеләр өчен махсус менюлы кафе да булдырылган.

Әлеге үзәк Казанда сәламәтлек мөмкинлекләре чикләнгән кешеләргә уңайлы шартлар тудыруны күздә тоткан «Игелекле Казан» шәһәр программасы кысаларында төзелде. Татарстан Рәисенең матбугат хезмәте хәбәр иткәнчә, бинаны төзү эшләре 2024 елда башланган һәм тулысынча иганәчеләр акчасына гына алып барылган.

Үзәккә кергән урында ярымай рәвешендәге «Айлы бакча» сыны белән бизәлгән фонтан пәйда булды. Биеклеге 3,5 метр булган бу сәнгать эшләнмәсенә милли татар бизәкләре төшерелгән, шул рәвешле ул бинаның архитектура стиле белән бербөтен булып күренә.

Бу яңа комплекс – Казанда мөмкинлекләре чикләнгән кешеләр өчен уңайлы мохит тудыру юнәлешендә алып барылган зур эшләрнең чираттагы мөһим адымы. Быел үзәк янәшәсендәге 3,9 гектарлык мәйданны биләгән «Ярдәм» инклюзия бульварын төзекләндерү тулысынча тәмамланган. Әлеге җәяүлеләр зонасы – Россиядә тулысынча сәламәтлек мөмкинлекләре чикләнгән кешеләрнең ихтыяҗларына яраклаштырылган беренче үзенчәлекле объект.

Рөстәм Миңнеханов бульварны төзекләндерүнең дүртенче чираты кысаларында башкарылган эшләр нәтиҗәсе белән дә танышты. Биредә «СИБУР» компаниясе ярдәмендә күлне экологик яктан савыктыру эшләре башкарылган. Сулык төбеннән 2,6 мең тонна ләм һәм чүп-чар чыгарылган, моның нәтиҗәсендә күлнең күләме ике тапкырга зурайган. Шул ук вакытта суда яшәүче кошларның оялары да саклап калынган. Суны табигый рәвештә чистарту мөмкинлеген булдыру өчен анда ун төрле 1,3 меңгә якын үсемлек һәм агач утыртылган. Бирегә камыш, каян, җикән, чатырлы сусак, саз акканаты, кылыч уты, тал, миләш, тирәк, өрәңге һәм ак төнбоеклар утыртканнар. Бу үсемлекләр зарарлы матдәләрне йота һәм суны кислород белән баета.

Моннан тыш, бульвар территориясендә 170 агач, 1,2 мең куак һәм 2,8 мең чәчәк утыртылган. Биләмәне тал, өрәңге, тирәк, каен, алмагачлар, шулай ук яран, тутык үләне, астранция, тәңкә яфрак, әрем, япон гөле, канәфер һәм җыерчыклы гөлҗимеш чәчәкләре бизи.

Сулыкның төп гүзәллеге – шарсыман тал үсеп утырган ясалма утраучык. Күл буйлап күзәтү мәйданчыклары эшләнгән, озынлыгы 200 метрга җиткән агач күпер җәелгән. Буа тирәли иминлекне саклау өчен коймалар тотылган, ә территориягә 23 яктырткыч баганасы һәм 150гә якын лампалар куелган.

Хәрәкәтләнүе чикләнгән кунаклар өчен күл тирәли велосипед юлы каралган. Ә менә ишетү сәләте начар булган кешеләр өчен аерым бер кызыклы чишелеш уйлап табылган: су буенда ташлардан агып төшүче чишмә чылтыравы тавышын көйләгәннәр.

Әлеге проект «Тормыш өчен инфраструктура» илкүләм проекты кысаларында тормышка ашырылды.

«Ярдәм» бульварын төзекләндерү эшләре 2023 елдан бирле өлешләп башкарыла. Беренче чиратта «Ярдәм» мәчете янында туфрак ныгытылды, яңгыр сулары канализациясе һәм инженерлык челтәрләре сузылган. 2024 елда паркларның көнбатыш өлешендә балалар һәм спорт мәйданчыклары, тойгылы бакча, күшәк һәм машина кую урыннары пәйда булган. Бу киңлек тулысынча сәламәтлек мөмкинлекләре чикләнгән кешеләр өчен махсус түшәлгән ташлар, тоткалар, Брайль шрифты белән язылган мәгълүмати такталар һәм тавышлы юнәлеш күрсәтү җайланмалары белән җиһазландырылган.

Ә узган 2025 елда бульварның үзәк өлеше яңартылган. Биредә ял итү зонасы, су белән уйнау мәйданчыгы, җәмәгать бакчасы, китап алмашу ноктасы һәм ишарәләр телен өйрәнү мәйданчыгы төзелгән.

Төзекләндерү эшләре бульвар биләмәсеннән тыш та дәвам итә. Быел капиталь яңарту программасына Серов һәм Коләхмәтов урамнары буйлап урнашкан 14 күп катлы торак йорт кертелде. Биналарның фасадлары тышлана һәм буяла, керү юллары, тәрәзәләр һәм балконнар яңартыла, шулай ук яңа яктырткычлар куела.

Янәшәдәге йортларда гаилә һәм балачак темасына багышланган зур сурәтләр – мураллар да пәйда булды. Серов урамындагы 35 нче йорт диварын «Буыннар йорты» дип аталган рәсем бизәде. Анда бульвар һәм «Ярдәм» мәчете ягына карап торучы әби-бабай һәм балалар сурәтләнгән. Тәрәзәләр арасындагы үсемлек ботаклары исә нәсел агачын һәм буыннар бәйләнешен гәүдәләндерә. Ә Коләхмәтов урамындагы 22 нче йортта «Дөньяны күзәткәндә» исемле эш урын алды – анда балалар тәрәзәдән карап, бистә тормышын күзәтә. Ике муралның да өлгеләрен Казанны үстерү институты рәссамнары эшләгән.